Çevre, yerküredeki tüm organizmaların gelişimini ve yaşamını etkileyen bütün koşulların ve etkilerin toplamını ifade etmektedir. Ekoloji ise, canlı organizmalar ve bunların fiziksel çevreleri arasındaki etkileşimleri ile ilgilenen bir bilim dalıdır. Her ikisi de birbiri ile yakından ilişkilidir ve sürekli etkileşime sahiptir. Kısaca ortamdaki herhangi bir değişiklik canlı organizmalar üzerinde etkili olabilir ve bunun tersi de geçerlidir.

Çevre, bir insanın, hayvanın veya bitkinin yaşamını sürdüğü veya faaliyetlerini sürdürdüğü çevre veya koşullar olarak tanımlanmaktadır. Çevre kavramı, fiziksel ve biyolojik dünyanın tüm unsurlarını ve aralarındaki etkileşimleri ifade eder. İnsanın yaşamı çevreye bağlı olduğu için, çevre insan yaşam döngüsünde önemli bir rol oynamaktadır. Kısaca çevre, insanı belli bir zaman ve mekanda çevreleyen genel koşulların tümüdür. Çevre, bir organizmanın hayatta kalması veya yaşam sürecini sürdürmesi gereken koşulların toplamıdır.

Yeryüzünde ilk canlının yaşamaya başlaması ile var olan yaşam ortamları kimi zaman oldukça küçük bir alanı kimi zaman kıtaları kapsamaktadır. Birbirinden oldukça farklı görülen yaşam ortamları ekosistemlerdir. Belirli bir alanda, herbivor, karnivor ve omnivorlardan oluşan bileşenlerin yer aldığı, enerji akışı ve besin döngüsünün kendine özgü kimyasal ve fiziksel özelliklere sahip olduğu ortamlardır. Ekosistemler canlı ve canlı olmayan faktörler ile kusursuz bir uyum sonucu oluşmaktadır. Herhangi bir denge bozulmasında sistem işlevselliğini yitirmektedir. Yaşamsal faaliyetlerini sürdüren organizmalar biyotik faktörler olarak adlandırılmakta ve besin zinciri piramidinde yer alan canlı faktörleri içermektedir. Yaşamsal faaliyetlerin gerçekleştiği çevre ise abiyotik faktörler adını almakta ve rüzgar, nem, ısı, ışık, hava, su vb. cansız faktörleri kapsamaktadır.

Ayrıca yeraltı kaynakları, madenler, göl, okyanus, toprak, atmosfer, iklim vb. ögeleri içeren cansız varlıklar olarak, bitkiler, mikroorganizmalar, hayvanlar ve insanlar canlı varlıklar olarak adlandırılmaktadır. Bu iki ögenin birbirleri ve karşılıklı etkileşimleri biyolojik, fiziksel ve kimyasal olmaktadır. Beslenme, fiziki mekan elde etme, oksijen temin edebilme vb. etkileşimler doğal şartlarda gerçekleştiğinde ekolojik bir dengeden söz edilmektedir. Bu özellik ekosistemin doğal sistematik bir mekanizma olmasından kaynaklanmaktadır. Her bir türün ekolojik bir nişe sahip olması denge halinin bir nedenidir. Günümüze değin denge halini koruyan ekosistem dışarıdan müdahalelere maruz kalması nedeniyle bozulmaya uğramaktadır.

Ekolojik denge zincirinde yer alan önemli bir halka olan insanoğlu, dengeyi bozacak nitelikte hareket etmektedir. Bilim ve teknolojide yaşanan gelişimler, endüstrilerde kullanılan fosil yakıtlar, doğal kaynakların tükenme sınırına gelmesi, hızla artan nüfus ve aşırı tüketim gibi ekosistemleri negatif etkilenmesine yol açan uygulamalar gerçekleştirmektedir. Yaşam alanını arttırmak için doğal bitki örtüsüne müdahale etmektedir. Artan tüketim ihtiyacını karşılamak için tükenebilir kaynakları kullanmakta ve yok olmalarına zemin hazırlamaktadır. Ayrıca üretim prosesinde ve takribinde birçok kimyasal maddeyi su ve toprağa deşarj etmekte veya atmosfere salınan zararlı gazlar ile havayı kirletmektedir.

Gerçekleştirilen bu durumlar sonucunda çevre kirliliği artmakta, yaşama koşulları ağırlaşmakta, canlı sağlığı negatif etkilenmektedir. Yaşanan bu durumun düzeltilmesi ekoloji bilimini ve önemini kavramaktan geçmektedir.

Ekolojiyi Korumak Adına Neler Yapabiliriz?

Bireysel ölçekte ele alındığı zaman insanların doğayı koruyucu yapabilecekleri sınırlı olabilir ama kitlesel düzeyde büyük farklara neden olabilecek önlemler alınabilir. Bu önlemlerden bazıları şunlardır;

•   Atıkların birçoğu geri dönüşümden geçerek tekrar kullanılabilmektedir. Bunun için atıkların cam, plastik, metal ve pil atıkları şeklinde ayrıştırılması gereklidir. Atılmadan önce ayrıştırılan atıklardan tekrar yararlanılabilmekte ve olumsuz etkilere neden olma oranları oldukça düşürülebilmektedir. Atıkların bertarafı önemsenmelidir.
• Sanayi alanında atmosfere salınan gazların kontrol edilebilmesi önemlidir. Çünkü kontrolsüz olarak salınan gazlar hem hava kirliliği oluşturmakta hem de bazı çevre felaketlerine uygun ortam hazırlayabilmektedir.
• Yapılaşmada plansızlık en önemli etkilerden biridir. Çünkü çarpık yapılaşma beraberinde birçok çevresel olumsuzluk getirmektedir. Temiz su kaynaklarının kirletilmesi bu olumsuz etkilerden biridir.
• Yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanma oranı en üst düzeye çıkarılması gereklidir. Yenilenemeyen enerji kaynakları doğal kaynakların boşa kullanılması anlamına gelir. Bir yandan enerji elde ederken diğer yandan yaşanacak kirliliği gidermeye çalışmak ve bunun için enerji harcanması söz konusudur.

Temiz enerji ne demektir?

Temiz enerjiyi kısaca kendini sınırsız tekrarlayan yenilenebilir ve hammadde bağımlısı olmayan enerji olarak tanımlayabiliriz. Temiz enerji kaynaklarının kullanımı için önemli olan diğer kriterler ise taşınabilirlik, bakım ihtiyacı olmaması, ihtiyacın olduğu yerde üretim, hiçbir atık çıkmaması, sessiz üretim olarak sıralanabilir. Türkiye hem güneş bakımından hem de rüzgâr bakımından oldukça zengin bir ülkedir. Bu zenginliği boşa harcama lüksüne sahip olmayan yurdumuz için tükenmeyen bir kaynak olan rüzgâr ve güneş önümüzdeki yılların temel ısıl enerji ve elektrik kaynağı olmaya adaydır.

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını kullanarak “Temiz Enerji Üretimi” projeleri için T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının desteği var mıdır?

Ülkemizde enerji üretimleri ile ilgili yatırımlar 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa göre özel sektör tarafından yapılıp işletilmektedir. Bugün için bakanlığın benzer projeler için bir destekleme gerçekleştirilememektedir. Söz konusu proje için Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK) bağlı Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEP) tarafından yürütülen Ar-Ge projeleri ile ilgili programlara başvuru yapılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak lisanssız elektrik üretim tesisi kurulması halinde üretilen ihtiyaç fazlası elektrik kime hangi fiyattan ve kaç yıl süreyle satılabilir?

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak kurulan lisanssız elektrik enerjisi üretim tesislerinden üretilen elektriğin ihtiyaç fazlası kısmı tesisin 2020 yılı sonuna kadar işletmeye alınması halinde YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde yer alan fiyattan 10 yıl süreyle satın alınır.

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için lisans alma süreçlerinde izlenecek yol nedir?

Yenilenebilir enerji kaynaklarından lisans alma süreçleri için izlenecek yol haritasına http://www.yegm.gov.tr/yenilenebilir/lisansli_yol_haritasi.aspx web adresinden ulaşılabilir.

Türkiye’deki illerin rüzgar potansiyelleri hakkında nasıl bilgi alabilirim?

Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü, Türkiye Rüzgar Enerjisi Potansiyel Atlasını (REPA) hazırlayarak kullanıcıların hizmetine sunmuştur. REPA’yı kullanarak Türkiye geneli, coğrafi bölgeler, iller ve istenilen bir alan için rüzgar kaynak bilgilerine ulaşmak mümkündür. Rüzgar kaynak bilgilerine http://www.yegm.gov.tr/YEKrepa/REPA-duyuru_01.html internet adresinden ulaşılabilir.

Ülkemizdeki jeotermal enerji potansiyelinin dağılımı nasıldır?

Ülkemizde potansiyel oluşturan alanların % 79’u Batı Anadolu’da, % 8,5’i Orta Anadolu’da, % 7,5’i Marmara Bölgesinde, % 4,5’i Doğu Anadolu’da ve % 0,5’i diğer bölgelerde yer almaktadır. Jeotermal kaynaklarımızın % 94’ü düşük ve orta sıcaklıklı olup, doğrudan uygulamalar (ısıtma, termal turizm, mineral eldesi vs.) için uygun olup, % 6’sı ise dolaylı uygulamalar (elektrik enerjisi üretimi) için uygundur.

Ülkemizdeki jeotermal elektrik santrallerinin ilgili mevzuat çerçevesinde çevreye uygunluk denetim hükümleri nelerdir?

Jeotermal elektrik santrallarının çevresel etki değerlendirme izni 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında geçen “İşletme ruhsatı alındıktan sonra, ruhsat sahibince Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu kararı veya Çevresel Etki Değerlendirilmesi Gerekli Değildir karar belgesi alınarak, ruhsat alanı ve faaliyete ilişkin diğer meri mevzuattan kaynaklanan gerekli izinlerin alınması için ilgili bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları nezdinde en geç üç ay içinde girişimde bulunulması zorunludur. Çevresel Etki Değerlendirmesi işlemleri tamamlanmadan ve gerekli izinler alınmadan işletme faaliyetlerine başlanmaz…” hükmüne tabidir. Ayrıca söz konusu uygulama yönetmeliğinin 12 inci maddesinde “Jeotermal sistemin ve çevrenin korunması ile ilgili tedbirlerin alınıp alınmadığı, reenjeksiyon ve deşarjın teknik kurallarına ve çevre mevzuatına uygunluğuna yönelik denetimler her yıl İdare (Büyükşehir İlleri için Valilik) tarafından yapılır.” hükümleri amirdir.

Lisanslı güneş elektrik santrallerinin maksimum kurulu gücü nedir?

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğine göre güneş enerjisine dayalı üretim tesisi kurulması için yapılan önlisans başvurularında, başvuruya konu her bir üretim tesisinin kurulu gücü 50 MW’ı geçemez. Ancak Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliğine göre kurulu toplam kapasite Bakanlığımızca hazırlanacak Şartname ile belirlenmektedir.

Güneşten elektrik üretimi teşvik ediliyor mu?

5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanuna göre güneş enerjisinden üretilen elektrik için 2020 yılı sonuna kadar işletmeye girenler için 10 yıl boyunca 13,3 ABD Dolar-cent/ kWh alım garantisi verilmektedir. Ayrıca, lisanslı güneş elektrik tesisleri için Kanunun 2 sayılı cetvelinde belirtilen yerli malı belgeli aksam için ilgili fiyatları da alım garanti fiyatına 5 yıl süreyle ilave edilmektedir.

1 MW’ın altında lisans alma ve şirket kurma zorunluluğu var mı?

Kendi elektrik enerjisi ihtiyaçlarını karşılamak isteyenler kurulu gücü 1 MW’a kadar yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurabilir. Bu kişilerin lisans alma ve şirket kurma zorunluluğu yoktur.

Güneşten nasıl elektrik elde edilebilir?

Güneş panelleri güneş kolektörlerinden farklı olarak sıcak su değil, elektrik enerjisi üretirler. Panel yüzeyine gelen güneş ışığı, panellerin yapıldığı özel yarı iletken malzeme sayesinde elektrik üretmesini / dönüştürmesini sağlar. Sistemin çalışması için direk güneş ışığı almasına gerek yoktur, aydınlık da yeterlidir, bu sayede bulutlu havalarda dahi üretim yapılabilir.

Rüzgârdan nasıl elektrik elde edilir?

Rüzgâr türbinleri kanatları sayesinde rüzgârın kinetik enerjisini elektrik enerjisine çevirirler. Üretim kapasitesi / gücü, türbin kanatları büyüdükçe ve rüzgâr hızı arttıkça artar.

Doğal kaynaklardan elde edilebilen ve doğa tarafından daimî olarak takviye edilebilen enerjiye Yenilenebilir enerji deniyor. Takviye edilebilen enerjiden kastımızı açarak başlayalım söze. Bu enerjilerin kaynağı “doğa”dır; sürekli devam eden, doğal süreçlerde var olan enerji kaynaklarından elde edilir. Yenilenebilir enerjinin temini için sürekliliği olan doğal süreçlerden faydalanılır. Yenilenebilir enerjinin; tesisler, hayvanlar ya da beşerî nedenlerle kalıcı olarak
tüketilmesinin imkânı yoktur. Enerji üretimi için doğal kaynaklardan yararlanılır, kullanılan kaynaklar tükenme hızından çok daha hızlı bir sürede kendini yenileyebilen enerji kaynaklarıdır bu nedenle “tükenme” gibi bir durum da söz konusu değildir. Yenilenebilir enerji, başka bir deyişle sürdürülebilir enerji, kullandıkça tüketilebilen bir kaynağa bağlı olmaksızın, sürekli kullanılabilen bir enerji türüdür. Yenilenebilir enerji kaynağı ise bu enerji türünün elde edildiği kaynaklara verilen addır.

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Önemi Nedir?

Yenilenebilir enerji, doğal çevreden sürekli ya da tekrar tekrar ulaşım imkânı olan “doğal kaynaklar”dan elde ediliyor. Bu kaynaklar kendiliğinden var olan, zamanla tükenmeyen kaynaklar olduğu için alternatif enerjiler olarak hayatımızda yerini alıyor. Trafik araçtan geçilmiyor, nüfus deseniz hızla çoğalmakta. Sanayileşmenin büyüyen hacmi, her geçen gün daha fazla enerji gereksimine neden oluyor. Yoğun olarak kullanılan kömür, linyit ya da benzin gibi yakıtlar eğer yenilikçi teknolojiler kullanılmazsa çevreye “kirlilik ve zarar” olarak etki ediyor ki bu da dünyamızı üzmeye yetiyor. Böyle durumlarda, alternatif enerji üretimi devreye giriyor ve insanların ve doğanın nefes alabilmesi için kritik bir önem taşıyor. Yenilenebilir enerji kaynakları ekonomik anlamda sağladığı olumlu etkenler ve süresiz kullanım imkanı sunması sebebi ile dünya üzerinde yaşayacağımız geri kalan zamanlar için adeta bir insanlık kurtarıcısı vazifesi görmektedir. Çevreye dost olan bu kaynaklar, asla tükenmeyen bir kaynak olarak karşımıza çıkıyor. Yenilenebilir enerji kaynağı kullanımı, beraberinde şu faydaları getiriyor;
 Kısa sürede yerine konulabilen bir enerji kaynağıdır. Bu yüzden kendilerini yormadan, insanlar için güç üretebilirler.
 Kirliliğe neden olmazlar, diğer yakıtlara oranla daha temiz kaynaklardır.
 Doğal olarak varlığını sürdürdüğü için alternatif ve tükenmeyen bir enerji kaynağıdır.

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?

Doğada kendi halinde bir döngüye kapılan enerjileri bu kategoriye dahil edebiliriz. Bilim tarihi boyunca kaynaklarına göre gruplara ayrılan enerji kaynakları 8 ana başlık halinde toplanmıştır. Bu başlıkları şu şekilde sıralamak mümkündür.
 Rüzgar enerjisi
 Güneş enerjisi
 Hidrolik enerji
 Jeotermal enerji
 Biyokütle enerjisi